Thú bảy, 25/05/2019 - 4 giờ56 - SA
Dư địa chí biên phòng Địa lý - Lịch sử Từ đảo đèn Long Châu thấy biển khơi nghìn trùng

Từ đảo đèn Long Châu thấy biển khơi nghìn trùng

InEmail

Long Châu là quần đảo gồm trên dưới 30 hòn đảo nằm rải rác giống như được một bàn tay phóng khoáng của một vị khổng lồ thích đùa nghịch vào một ngày đẹp trời cầm nắm đất quăng bừa trên mặt biển. Là đảo to nhất với diện tích hơn 1km2 với vẻ đẹp hoành tráng được tạo nên bởi những triền núi đá tai mèo trơ xám, hao hao dáng vẻ và có lẽ cũng cùng chất cùng sự khắc nghiệt về thổ ngơi với thung lũng đá Hà Giang, Long Châu gần như thuần đá và rất khan nước. Mùa mưa, dân đảo tìm đủ cách tích nước trời. Mùa khô càng khổ hơn. Đợi thuyền của dân qua vượt dốc dài thăm thẳm trườn qua núi xuống mua từng can. Thế cho nên nước trên đảo Long Châu được sử dụng triệt để qua nhiều chức năng: Tắm, rửa xong giữ lại làm việc nọ, việc kia rồi tưới cây. Nước khan như vậy nên chỉ những cây cỏ có sức sống lạ kì lắm mới sống nổi.                                   alt

                                       Hải Đăng Long Châu

Có lẽ vì thế, trong dân gian mới lưu truyền rằng Long Châu là “vườn thuốc nam cực quí” là vậy. Sự khắc nghiệt của Long Châu không chỉ dừng ở thổ ngơi mà còn ở hai thứ đặc sản kì lạ ở chốn này, đó là rắn trên đất và… sét trên trời. Ở Long Châu có nhiều loại rắn, đa phần thuộc nhóm rắn độc, trong đó, nổi danh nhất là rắn lục, rắn nâu và rắn xanh. Lần ra đảo lần thứ nhất, đoàn nhà báo ngủ lại đêm. Anh em trên đảo quí nhà báo liên tục dặn, đêm xuống, dù vội đến đâu cũng nên soi đèn để tránh rắn cắn. Không có thì… Các giống rắn trên đảo Long Châu đều rất lành nhưng nọc cực độc. Bác Vũ Văn Lợi, công nhân trông đèn đã gần vào tuổi “lục thập”, 30 năm trước bị rắn cắn, may kịp sơ cứu rồi đưa vào bệnh viện trong bờ chữa chạy mới qua khỏi hiểm nguy. Sét Long Châu phải xếp vào hàng “thượng thặng” ít nơi nào trên thế giới sánh được.

Trong cơn mưa, bão, trời Long Châu mịt mùng liên tục bị xé nát bằng những giây sét liên hồi kì trận. Người trên đảo hai tay bịt chặt tai mà vẫn không khỏi ù lên, đầu nhức buốt vì những chuỗi sét kinh hoàng giã xuống như bom tấn. Ti-vi rút khỏi ổ cắm vẫn không tránh khỏi sét đánh đen thui qua cảm ứng. Đặc sản thứ ba lại ít nhiều mang lại sự thích thú về ẩm thực của dân đảo Long Châu. Đó là dê rừng. Đá ràn rạt hiểm trở như thế, cây cỏ hiếm, song bù lại ,toàn cây thuốc nên giống dê núi ở đây đúng nghĩa là sơn dương. Giống này cực khoẻ, dính đạn thợ săn thủng bụng vẫn lao vun vút trên những triền đá lởm chởm như chổng ngược. Các nhà ẩm thực sành sỏi phong dê Long Châu vào hàng “đệ nhất”, vượt lên cả dê núi đá Ninh Bình. Nghe nói đàn sơn dương đảo Long Châu hiện nay chỉ còn lại khoảng hơn 10 con. Hôm đoàn nhà báo cùng đoàn Tỉnh uỷ của thành phố ra thăm đảo, dân gác đèn và BĐBP quí khách thuê mấy vị thổ dân Cát Bà ra chăng lưới bắt được một chú sơn dương đãi khách….

Long Châu có từ hàng ngàn năm, nhưng hòn đảo này bắt đầu quen thuộc với người đất liền khi người Pháp xây nên ngọn hải đăng mà dân đi biển quá yêu gọi là “mắt ngọc Long Châu”. Tên tiếng Pháp để gọi hòn đảo tuyệt đẹp này là Archipen des Fai Tsi long hay Griffes du Đragon. Hải đăng Long Châu cùng với hải đăng Hòn Dấu và hải đăng Kê Gà là ba ngọn hải đăng cổ nhất Việt Nam ta đến nay đều vào tuổi 111.

Hơn 11 thập kỉ qua, đèn biển Long Châu vẫn ngạo nghễ trên mặt biển Đông soi đường cho hàng vạn con tàu, thuyền hàng thế kỉ nay ra vào biển vịnh Bắc Bộ bất chấp mọi sự khắc nghiệt của thiên nhiên, sừng sững vượt qua sự mài mòn của thời gian đằng đẵng “bỏ qua” hàng nghìn trận bão, hơn 3 trăm trận đánh phá của không lực Mỹ với hàng vạn tấn bom đạn trút xuống, để trở thành một trong những biểu tượng của ý chí tồn tại của xứ Việt này.

Anh Đồng Trung Kiên, Giám đốc Xí nghiệp ĐBHH Đông Bắc Bộ thuộc thế hệ quản lý thứ ba của ngành ĐBHH. Nhìn hai cái đầu hói và một mái tóc hoa râm của đoàn nhà văn, nhà báo, lại biết tôi từng rất được bố Kiên là kĩ sư Đồng Trung Hiền, một người có dáng vẻ hào hoa nổi tiếng trong làng ĐBHH bởi bộ ria cực đẹp, từng là kế toán trưởng của ĐBHH miền Bắc rất ưu ái, nên suốt trong chuyến dẫn đoàn ra đảo, Kiên luôn xưng cháu một cách lễ phép với chúng tôi. Chẳng những kế tục gia đình đi theo nghề ĐBHH mà Kiên được đào tạo bài bản cho nghề này, khi anh nhận bằng kĩ sư khoa ĐBHH tại trường Đại học Hàng hải. Ra trường về nhận công tác tại xí nghiệp năm 1994, thì 13 năm sau (năm 2007) lên đảm nhiệm vai trò Giám đốc xí nghiệp.

Hơn 4 năm giữ trọng trách nên vị Giám đốc trẻ này đã thuộc nằm lòng mọi cơ sở, mọi lĩnh vực thuộc xí nghiệp. Kiên cho biết phạm vi quản lý của xí nghiệp anh phủ rộng trên mặt biển từ tỉnh Quảng Ninh đến Thái Bình với 240 phao tiêu. Trong bữa cơm dân dã, khách và chủ ngồi chiếu rải trên nền nhà, tựa lưng vào tường nhà đảo đèn, chúng tôi được gặp mặt tất cả 12 cư dân của đảo. Đó là 4 chàng bộ đội của hai trạm biên phòng cùng 8 công nhân nhà đèn Long Châu. Trò chuyện một chặp với chàng bộ đội đeo lon Đại úy, Trưởng trạm Biên phòng Nguyễn Xuân Hải mới hay anh là con trai của ông Nguyễn Xuân Hời, Phó Chủ nhiệm Ban Kiểm tra Đảng ủy huyện Vĩnh Bảo.

Hải ra đảo gần tròn 3 năm và bắt đầu quen với đảo nên mọi sự khó khăn, khắc nghiệt ở đây đã trở nên bình thường đến độ, mỗi bận nghỉ phép về đất liền lại thấy nhơ nhớ. 12 con người tuy khác đơn vị, ngành nghề nhưng ở trên đảo này coi như anh em trong một gia đình. Việc riêng, việc chung đều bàn bạc, buồn vui cùng chia sẻ. Khách đất liền ra, tất cả xúm vào, mỗi người một việc.

Trạm trưởng Trạm đèn dân sự thuộc ngạch hàng hải là Nguyễn Mạnh Hùng cao dong dỏng là một tay lành nghề bậc nhất đảo và nếu so với các đầu bếp có tiếng trong đất liền về việc chế biến dê chắc cũng không kém mấy. Vừa trả lời những câu hỏi của tôi về cách làm thịt dê, Hùng vừa dỏng tai về phía nhà văn Chu Lai nghe câu chuyện ngày càng hấp dẫn của ông nhà văn đặc công tràn ngập ngôn ngữ lính và quá nhiều câu chuyện của người đàn ông từng trải.

Đặt đĩa tiết canh xuống chiếu sau khi xẻ cho tôi một góc, Hùng chợt reo lên tán thưởng: “Đúng, đúng, nhà văn nói rất đúng. Càng sống lâu con người ta càng yêu mảnh đất gắn bó với mình”. Dường như để minh hoạ cho câu nói của Chu Lai, ngay sau bữa cơm, Trạm trưởng Hùng dẫn chúng tôi ra thăm mộ liệt sĩ Cao Quang Viên, công nhân đèn đã anh dũng hi sinh trong trận đánh bom của Mỹ vào năm 1967. Rồi anh dẫn chúng tôi lên nhà đèn theo cầu thang xoáy trôn ốc có tới gần hai trăm bậc.

Với vẻ thành thạo và am hiểu nghề, Hùng cho chúng tôi biết: Đèn biển Long Châu bây giờ thuộc loại đèn PRV 24 hoạt động được bằng pin mặt trời do nước Anh sản xuất. Gọn nhẹ hơn so với đèn của Pháp nhưng cái bệ người Pháp xây vẫn còn tồn tại, vì người ta muốn tạo so sánh cho sự tiến bộ kĩ thuật của nhân loại và cũng là chứng tích của một thời. Cũng như vết tường đá phía Đông nhà đèn bị rốc két Mỹ bắn vẫn để nguyên xem như “vết đạn thành cửa Bắc”, tại nhà đèn Long Châu.

Tiếp đoàn chúng tôi ngày cuối cùng của chuyến công tác là kĩ sư Lưu Văn Quảng - Tổng Giám đốc ĐBHH khu vực phía Bắc. Mối quan hệ của tôi và Tổng Giám đốc Quảng thân thiết ít nhiều đã vượt qua khuôn khổ giữa nhà báo và một nhà quản lý doanh nghiệp. Tôi biết Quảng vào năm 1992 khi ông còn là một Đội trưởng đội xây dựng đèn biển trên chùm đảo lẻ thuộc quần đảo Trường Sa với những cái tên mà chỉ đọc lên đã thấy sự vất vả và thân quen: An Bang, Sinh Tồn, Song Tử Tây, chuỗi đảo ngầm... Cho đến bây giờ, gần 20 năm trôi qua, khi gặp Quảng, tôi vẫn thấy hiển hiện dáng vóc người đàn ông cao gần hai mét tây. Tổng Giám đốc Quảng cho biết, hơn một năm qua, đơn vị của ông liên tiếp có những sự kiện đáng mừng.

Năm 2010, đơn vị tròn 55 tuổi kể từ khi thành lập vào năm 1955 khi kế thừa những gì người Pháp để lại, trong đó, đáng kể nhất là hai ngọn hải đăng trên đảo Long Châu và Hòn Dấu. Rất nhiều phần thưởng cao quí của Nhà nước đã trao tặng cho cán bộ, công nhân trông đèn canh phao, giữ luồng. Sắp tới, Nhà nước lại cho phép nâng cấp đơn vị của ông lên thành Tổng Công ty trực thuộc Bộ Giao thông Vận tải. Và thủ tục để gửi lên Nhà nước đề nghị công nhận Tổng Công ty ĐNHH miền Bắc danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân đã hoàn tất… Nhưng đáng mừng hơn là từ các cơ quan chức năng của Nhà nước đến mỗi người dân đã bắt đầu biết được vị trí, vai trò của ngành ĐBHH trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và trong xây dựng, hoà nhập kinh tế nước ta với thế giới.

Thế là từ những người gác đèn biển cô đơn trên những hòn đảo heo hút, ngành ĐBHH đang tiếp cận dần trình độ, kĩ thuật hiện đại của thế giới. Ngồi trong trụ sở văn phòng nơi thành phố hoa phượng đỏ, người trông đèn biển, anh giữ luồng, thả phao sắp tới chỉ cần bấm nút sẽ biết mọi hiện trạng trên mặt biển, biết hết trạng thái mỗi con tàu trong lãnh hải của mình.

Ánh sáng đèn biển Long Châu, ánh sáng của ngành ĐBHH không chỉ chiếu xa 25 - 30 hải lý mà còn rọi sáng, bao phủ hết trong muôn trùng bao la rõ từng nếp sóng để đảm bảo an toàn cho những con tàu, con thuyền vào ra với Tổ quốc Việt Nam đang phát triển và hoà nhập.

Nguyễn Hiếu

 

Bình luận

Security code
Hình khác

DỰ BÁO THỜI TIẾT

Một số thành phố
Nguồn: Trung tâm KTTVTW

Hà Nội Trời chuyển lạnh (17-29 độ)
Huế Mây thay đổi, ngày đêm có mưa (25-33độ)
Đà Nẵng Nắng nắng có mưa nhỏ (24-36độ)
TPHCM Mây thay đổi, đêm có mưa dào (23-33độ)
GIÁ VÀNG
Cập nhật 08 giờ hàng ngày
Nguồn: Sacombank-SBJ
    Mua vào   Bán ra
SBJ
36,620 36,850
SJC
36,650 36,660